Dzień Otwarty cmentarza żydowskiego w Zduńskiej Woli

16. Dzień Otwarty cmentarza żydowskiego w Zduńskiej Woli odbędzie się w niedzielę, 23 sierpnia 2026 roku. Początek spotkania o godz. 16:00 przy głównej bramie przy ul. Kaczej. Spacer historyczny poprowadzi Kamila Klauzińska oraz Melissa Shore Warszawska, której rodzina pochodzi ze Zduńskiej Woli.

Śladami życia Żydów zduńskowolskich poprowadzi natomiast spacer, jaki zaplanowano na sobotę, 22 sierpnia o godz. 16:00. Spotkanie rozpocznie się na parkingu przy ul. Sieradzkiej 6 w Zduńskiej Woli.

Wydarzenia te odbywać się będą w 84. rocznicę likwidacji getta żydowskiego w Zduńskiej Woli. Tragedia Zduńskowolan pochodzenia żydowskiego rozpoczęła się 24 sierpnia 1942 roku.

Getto w czasie II wojny światowej było wydzieloną dzielnicą, mniej zamożną częścią miasta, z przewagą drewnianych domów z ogródkami. Hitlerowcy zdecydowali, żeby utworzyć je na obszarze od Rynku, czyli obecnego Placu Wolności, w rozwidleniu ulic Juliusza i Stęszyckiej, czyli obecnej Getta Żydowskiego.

Getto powstało w 1940 r. Zgromadzona w nim ludność żydowska nie mogła opuszczać wyznaczonego rewiru, bez wyraźnej zgody władz okupacyjnych. Zamykały je dwie bramy, na wschodniej i zachodniej stronie Placu Wolności. Getto otoczone było drutem kolczastym.

24 sierpnia 1942 roku rozpoczęła się likwidacja getta żydowskiego w Zduńskiej Woli, a około 10 tysięcy mieszkańców miasta pochodzenia żydowskiego zostało wywiezionych do getta w Łodzi lub do obozu zagłady.

Ludność żydowska została najpierw zgromadzona na tzw. placu zbiorczym, gdzie dokonano wstępnej selekcji typując pierwsze ofiary, które miały być zamordowane w obozie w Chełmnie nad Nerem. Pozostałych przepędzono na cmentarz żydowski, gdzie dokonywano jeszcze kilkukrotnie selekcjonowania, wybierając 1.169 osób, które zostały przewiezione do getta łódzkiego. Pozostałe 8.594 osoby zostały przewiezione do obozu śmierci w Chełmnie nad Nerem, gdzie zostały natychmiast zamordowane.

Cmentarz żydowski w Zduńskiej Woli został założony 200 lat temu. Zajmuje powierzchnię około 2 hektarów. Na nekropolii zachowało się ok. 3.000 macew. Nagrobki pochodzą z XIX i pierwszej połowy XX wieku. W 1994 r. w miejscu mogiły ponad 200 osób zamordowanych przez Niemców podczas likwidacji getta stanął pomnik ku czci wszystkich zduńskowolskich Żydów, ofiar Zagłady.