Światowy Dzień Otyłości

Każdy pacjent korzystający w ostatnim czasie z porad lekarza rodzinnego, pielęgniarki lub położnej w ramach Podstawowej Opieki Zdrowotnej powinien mieć wykonywany pomiar wzrostu oraz masy ciała.

Dane te są przekazywane do Narodowego Funduszu Zdrowia. To nie tylko obowiązek administracyjny, ale również źródło wiedzy o skali nadwagi i otyłości w Polsce. Na podstawie tych danych można planować działania profilaktyczne i rozwiązania systemowe.

Dane o podstawowych parametrach pacjentów, a takimi są wzrost i masa ciała, powinny być istotne dla samych lekarzy.

BMI (ang. Body Mass Index) to wskaźnik proporcji wzrostu do wagi. Umożliwia sprawdzenie, czy nasza masa ciała jest optymalna i obliczenie odpowiedniej wartości kalorycznej diety. Pozwala również ocenić ryzyko wystąpienia takich chorób jak: cukrzyca typu 2, miażdżyca, choroba niedokrwienna serca, udar mózgu czy nowotwory. BMI pozwala ocenić ryzyka nadwagi i otyłości u pacjentów.

Prawidłowy zakres BMI wynosi od 18,5 do 25,0. Jeśli wartości są wyższe, lekarz może zmodyfikować leczenie chorego, zalecić dodatkowe badania i zmiany w stylu życia.

Łodzianie najszczuplejsi w Łódzkiem

Lekarze POZ w Polsce od stycznia do końca lipca 2025 r. sprawozdali dane o wzroście i masie ciała dla 13,4 mln dorosłych Polaków.

W całej Polsce powiatem z najniższym odsetkiem osób pełnoletnich z nadwagą lub otyłością w danych sprawozdawczych był Poznań - z wartością 55,8%. Na kolejnych miejscach uplasowały się: Kraków (57,5%) i Wrocław (58,3%). Łódź z wynikiem 61% ma najniższy odsetek dorosłych z nadwagą lub otyłością w Łódzkiem i niższy niż Olsztyn (62,2%), Białystok (62,8%) czy Gorzów Wielkopolski (64,0%).

Łódzkie poradnie POZ sprawozdały dane 832 tys. pacjentów naszego regionu. Największą liczbę pacjentów zmierzono i zważono w Łodzi - 233 934 pacjentów, na kolejnym miejscu jest powiat zgierski - 55 tys. powiaty pabianicki i kutnowski po 39 tys.

Ze sprawozdanych przez lekarzy POZ danych wynika, że pół miliona pacjentów w Łódzkiem ma nadwagę lub otyłość (543 tys.), czyli 65% wszystkich pacjentów. Spośród nich aż 28%, czyli 229 tysięcy pacjentów, choruje na chorobę otyłościową.

Najwyższe wskaźniki pod tym względem otyłości lub nadwagi są w powiecie rawskim (71%), w powiatach łęczycki, tomaszowski, piotrkowskim i skierniewicki u 69% mieszkańców odnotowano BMI powyżej 25 (nadwaga lub otyłość)

Spośród największych miast regionu najwięcej pacjentów z otyłością lub nadwagą jest w Rawie Mazowieckiej- 69%, w Opocznie, Tomaszowie Mazowieckim 67%, w Zgierzu i Opocznie to 65%, w Skierniewicach to 66% pacjentów, w Sieradzu, Pabianicach, Zduńskiej Woli, Radomsku i Piotrkowie Trybunalskim to 64% pacjentów.

Najwięcej pacjentów z chorobą otyłościową powyżej 40 BMI, czyli otyłością olbrzymią jest w Łodzi - zmaga się z nią 4 514 osób. Najwięcej na łódzkich Bałutach 1 289 osób i Górnej 1 191, a najmniej w Śródmieściu 395.

W całym Łódzkiem lekarze POZ wskazali otyłość olbrzymią u niemal 18 tys. swoich pacjentów.

Największy odsetek - 3% pacjentów - z otyłością olbrzymią, spośród wszystkich zważonych i zmierzonych w poradniach POZ, jest w powiatach: rawskim, łódzkim wschodnim, tomaszowskim, skierniewickim, brzezińskim.

Waga w każdym domu albo... zważ się w POZ

- Każdy z nas w dzisiejszych czasach sprzyjających rozwojowi choroby otyłościowej powinien wykazać minimum dbałości o swoją masę ciała, czyli waga jako urządzenie powinna być w domu powinniśmy kontrolować masę ciała i kiedy obserwujemy wzrost masy ciała, wówczas - niezależnie czy dotyczy to nadwagi czy otyłości to powinniśmy szukać pomocy lekarskiej. W pierwszej kolejności u lekarza POZ - podkreśla prof. dr hab. n. med. Mariusz Wyleżoł, ekspert w dziedzinie chirurgii bariatrycznej.

Koszty leczenia choroby otyłościowej

Według raportu NFZ o zdrowiu. Otyłość i jej konsekwencje w 2024 roku kwota refundacji świadczeń związana z leczeniem wśród osób dorosłych następujących chorób: cukrzycy typu 2, chorób woreczka żółciowego, dyslipidemii, bezdechu sennego, zwyrodnienia kolan, stłuszczenia wątroby wynosiła 4 205,3 mln zł. Dla porównania w 2014 roku kwota ta wynosiła 1 218,7 mln zł.

Operacje bariatryczne

Trudna sytuacja osób otyłych wynika z przekonania, że ich otyłość jest wynikiem obżarstwa. Tymczasem przyczyną choroby jest nieprawidłowe funkcjonowanie całego organizmu. Pacjenci, pomimo restrykcyjnej diety i aktywności fizycznej, nie chudną. Często jedyną drogą powrotu do prawidłowej wagi i zdrowia są farmakoterapia i chirurgia.

W 2024 roku poddano w Polsce zabiegom bariatrycznym 7,7 tys. pacjentów. Od 2021 roku do połowy 2025 r. działał w Polsce pilotażowy program w zakresie kompleksowej opieki specjalistycznej nad pacjentami leczonymi z powodu otyłości olbrzymiej KOS-BAR. Skorzystało z niego 9 616 pacjentów.

Po jego zakończeniu operacje bariatryczne - tak jak wcześniej - odbywają się na oddziałach chirurgii ogólnej.

Operacje bariatryczne w Łódzkiem

W latach 2022-2025 zoperowano w Łódzkiem 722 pacjentów (poza programem KOS BAR). W roku 2025 zoperowano131 pacjentów. Najwięcej takich zabiegów wykonano w Szpitalu Barlickiego w Łodzi- 391 zabiegów oraz łódzkim Koperniku - 218. Zabiegi bariatryczne wykonywano także w szpitalach w Pabianicach, Brzezinach i Poddębicach. Średni koszt takiej operacji, który ponosi NFZ to około 19,5 tys. zł.

Dr Mateusz Kamiński, specjalista chirurgii ogólnej i onkologicznej z SP ZOZ Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego Nr 1 im. N. Barlickiego w Łodzi podkreśla - Otyłość jest taką samą chorobą jak inne i nie trzeba "zasłużyć" na leczenie. Operacyjne leczenie otyłości - tzw. operacje bariatryczne, pozwalają zmniejszyć masę ciała o około 30%. Ze spadkiem masy ciała dochodzi do remisji lub całkowitego wycofania się cukrzycy, nadciśnienia tętniczego czy astmy. Operacja przedłuża życie o około 4-8 lat.

Najczęściej wykonywaną operacją jest rękawowa resekcja żołądka. Polega na wycięciu ok 80% tego organu. Największy z dotychczas wyciętych przeze mnie żołądków miał 2000 ml. Chory od operacji schudł w ciągu 6 miesięcy ok 30kg.

Diety NFZ i dietetyk w POZ

W utrzymaniu prawidłowej wagi może pomóc bezpłatny portal NFZ: https://diety.nfz.gov.pl/. Portal ma już ponad milion użytkowników. Znajdziemy w nim 19 zbilansowanych planów żywieniowych opartych na diecie DASH. To dieta uznana za najzdrowszą i polecaną dla osób, które chcą się zdrowo odżywiać w szczególności dla osób chorujących na nadciśnienie, choroby sercowo-naczyniowe czy z nieprawidłowymi wynikami lipidowymi. Każdy może łatwo przygotować jadłospis na cały miesiąc. Można dostosować do swoich potrzeb liczbę posiłków, wykluczyć gluten, laktozę, ryby lub mięso. Do wyboru jest kilkadziesiąt różnych śniadań i innych posiłków.

Sama dieta DASH proponuje posiłki przygotowane z dużą ilością warzyw i owoców (w proporcjach 3/4 warzyw i 1/4 owoców). Dieta DASH Nadwaga i otyłość polecana jest osobom, które powinny obniżyć swoją masę ciała. Posiłki w tej diecie dostarczają wszystkich niezbędnych składników odżywczych, przy obniżonym zapotrzebowaniu kalorycznym. Dziennik żywieniowy i funkcja monitorowania postępów dla osób dążących do redukcji masy ciała pomogą osiągnąć cel: zdrowsze i smaczne posiłki.

W ramach opieki koordynowanej, którą w Łódzkiem objętych jest 68% pacjentów POZ, lekarz POZ może zlecić pacjentowi (w sytuacji medycznie uzasadnionej) konsultacje z dietetykiem (przy rozpoznaniu np. cukrzycy, chorób kardiologicznych). Na pierwszej wizycie dietetyk oceni potrzeby pacjenta i ustali jakiej edukacji w zakresie żywienia wymaga. Takich konsultacji może być maksymalnie 9 w roku.